Diskektomi, bel veya boyun fıtığının sinirlere baskı yapan kısmının cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Günümüzde bu ameliyat, Mikrodiskektomi veya Endoskopik Diskektomi gibi minimal invaziv yöntemlerle yapılır. Bu teknikler, küçük kesiler ve özel aletler kullanarak doku hasarını en aza indirir, iyileşmeyi hızlandırır ve ameliyat sonrası ağrıyı azaltır. Özellikle Lomber Mikrodiskektomi, bacağa yayılan siyatik ağrısının giderilmesinde altın standart kabul edilen, yüksek başarı oranına sahip bir yöntemdir.
Diskektomi Nedir?
Diskektomi, omurga cerrahisinde sıkça uygulanan ve temel olarak fıtıklaşmış bir diskin sinir köklerine veya omuriliğe baskı yapan kısmını çıkarmayı amaçlayan bir ameliyat türüdür. “Disk” ve “ektomi” (çıkarma) kelimelerinden türetilmiştir. Bu işlem, ilaç tedavisi ve fizik tedavi gibi konservatif yöntemlere yanıt vermeyen, şiddetli ağrı, uyuşma veya güç kaybı yaşayan hastalarda sinirler üzerindeki baskıyı ortadan kaldırarak rahatlama sağlamak için yapılır. Günümüzde bu ameliyat, geleneksel açık cerrahiden ziyade, dokulara minimum hasar veren modern tekniklerle gerçekleştirilmektedir.
- Mikrodiskektomi: Diskektomi ameliyatının bir operasyon mikroskobu kullanılarak yapıldığı yöntemdir. Cerrah, çok küçük bir kesiden girerek ameliyat sahasını mikroskop altında büyüterek görür. Bu, hassas sinir dokularına zarar vermeden sadece fıtıklaşmış disk parçasının çıkarılmasına olanak tanır. Kas dokusuna verilen hasar minimum düzeydedir.
- Lomber Mikrodiskektomi: Mikrodiskektomi tekniğinin bel bölgesindeki (lomber omurga) fıtıklar için uygulanan spesifik formudur. Özellikle siyatik ağrısına (bacağa yayılan ağrı) neden olan bel fıtıklarının tedavisinde altın standart kabul edilen bir yöntemdir.
- Endoskopik Diskektomi: En güncel ve en az invaziv diskektomi tekniğidir. Yaklaşık 1 cm’lik bir kesiden, ucunda yüksek çözünürlüklü bir kamera bulunan endoskop adı verilen ince bir tüp ile girilir. Cerrah, ameliyatı bir ekrandan izleyerek özel mikro aletlerle gerçekleştirir. Bu yöntemde kas ve kemik dokusuna neredeyse hiç zarar verilmez.
Diskektomi Yöntemleri Hangi Hastalıklarda Kullanılır?
Diskektomi ameliyatları, omurlar arası diskin sinirlere baskı yaptığı durumların tedavisinde kullanılır. Temel amaç, bu mekanik basıyı ortadan kaldırmaktır.
- Lomber Disk Hernisi (Bel Fıtığı): Mikrodiskektomi ve Endoskopik Diskektomi yöntemlerinin en sık kullanıldığı durumdur. Özellikle siyatik ağrısı (belden başlayıp kalça ve bacağa yayılan ağrı, uyuşma, güçsüzlük) ile kendini gösteren ve konservatif tedavilere yanıt vermeyen bel fıtıklarında tercih edilir.
- Servikal Disk Hernisi (Boyun Fıtığı): Boyundaki fıtıklaşmış diskin kollara giden sinirlere veya omuriliğe baskı yapması durumunda kullanılır. Bu durum, kollarda şiddetli ağrı, uyuşma ve ilerleyici güç kaybına neden olabilir.
- Spinal Stenoz (Kanal Darlığı): Disk fıtığının, omurga kanalındaki diğer dejeneratif değişikliklerle (kireçlenme gibi) birlikte kanal darlığına yol açtığı durumlarda, sinirleri rahatlatmak için dekompresyonun bir parçası olarak diskektomi de yapılabilir.
Bu ameliyatlar, sadece MR görüntüsünde fıtık olduğu için değil, hastanın şikayetleri ve muayene bulguları görüntüleme sonuçları ile uyumlu olduğunda ve diğer tedavi yöntemleri başarısız olduğunda bir seçenek haline gelir.
Diskektomi Ameliyatları Nasıl Yapılır?
Her iki yöntem de genel veya spinal anestezi altında gerçekleştirilir ve temel amaçları aynı olsa da, uygulanış biçimleri farklıdır.
Mikrodiskektomi (Lomber Mikrodiskektomi) Ameliyatı
- Pozisyon ve Kesi: Hasta yüzüstü (prone) pozisyonda ameliyat masasına yatırılır. Fıtığın olduğu seviye röntgen (skopi) ile belirlenir. Bu seviyenin üzerine yaklaşık 2-3 cm’lik küçük bir dikey kesi yapılır.
- Kasların Ayrılması: Cilt altı doku geçildikten sonra, omurganın arkasındaki kaslar kemikten sıyrılmak yerine özel aletlerle (ekartör) nazikçe kenara doğru aralanır.
- Mikroskobik Görüş: Operasyon mikroskobu ameliyat sahasına getirilerek görüntü büyütülür ve aydınlatılır.
- Dekompresyon: Cerrah, omurların arka kısmındaki “lamina” adı verilen kemik yapıdan küçük bir parça çıkararak (laminotomi) sinirin ve fıtığın olduğu alana ulaşır.
- Fıtığın Çıkarılması: Sinir kökü nazikçe kenara çekilir ve altındaki fıtıklaşmış disk parçası özel mikro aletlerle dikkatlice çıkarılır. Diskin içindeki gevşek parçalar da temizlenir.
- Kapatma: Kanama kontrolü yapıldıktan sonra kaslar tekrar eski yerine gelir ve cilt katmanları estetik dikişlerle kapatılır.
Endoskopik Diskektomi Ameliyatı
- Pozisyon ve Kesi: Hasta yine yüzüstü pozisyondadır. Skopi ile fıtık seviyesi belirlendikten sonra, yaklaşık 0.8-1 cm’lik çok küçük bir cilt kesisi yapılır.
- Endoskopun Yerleştirilmesi: Kaslar kesilmeden veya sıyrılmadan, özel bir yönlendirici (dilatatör) yardımıyla kas lifleri arasından geçilerek omurgaya ulaşılır. Bu yönlendiricinin üzerinden endoskopun çalışma kanülü yerleştirilir.
- Endoskopik Görüntüleme: Endoskopun içindeki kamera, ameliyat sahasını bir ekrana yüksek çözünürlüklü olarak yansıtır. Sürekli steril sıvı akışı sayesinde hem görüntü netleştirilir hem de kanama kontrolü sağlanır.
- Fıtığın Çıkarılması: Cerrah, ekrandaki görüntüyü izleyerek, endoskopun çalışma kanalından içeri soktuğu çok ince ve özel tasarlanmış mikro aletler (forseps, radyofrekans probu vb.) ile fıtıklaşmış disk parçasını çıkarır.
- Sonlandırma: Fıtık temizlendikten sonra endoskop çıkarılır. Kesi genellikle tek bir dikişle kapatılır veya dikiş bile gerekmeyebilir.
Diskektomi Ameliyatları Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Ameliyat sonrası süreç, uygulanan tekniğe göre küçük farklılıklar gösterse de, temel prensipler benzerdir.
Mikrodiskektomi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Hastanede Kalış: Genellikle 1 gece hastanede kalmak yeterlidir.
- Mobilizasyon: Ameliyattan 4-6 saat sonra hasta bir fizyoterapist veya hemşire eşliğinde ayağa kaldırılır ve yürütülür.
- Aktivite Kısıtlamaları: İlk 4-6 hafta boyunca öne eğilmek, ağır (5 kg’dan fazla) yük kaldırmak, ani dönme hareketleri yapmak ve uzun süre oturmak yasaktır.
- Yara Bakımı: Yara yeri genellikle pansumanla kapatılır ve birkaç gün kuru tutulması istenir. Dikişler genellikle kendiliğinden eriyen tiptedir.
- Fizik Tedavi: Cerrahın yönlendirmesiyle, ameliyattan birkaç hafta sonra bel ve karın kaslarını güçlendirmeye yönelik bir fizik tedavi programına başlanır.
Endoskopik Diskektomi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Hastanede Kalış: Çoğu hasta ameliyatın yapıldığı günün akşamı veya ertesi sabah taburcu olabilir.
- Mobilizasyon: Ameliyattan 2-3 saat gibi çok kısa bir süre sonra hasta ayağa kaldırılabilir.
- Aktivite Kısıtlamaları: İyileşme daha hızlı olduğu için kısıtlama süreleri daha kısadır. Ancak yine de ilk 2-4 hafta bele yük bindirecek hareketlerden kaçınılmalıdır.
- Yara Bakımı: Çok küçük olan yara yeri genellikle tek bir dikiş veya steril bir bant ile kapatılır.
- Fizik Tedavi: İyileşme hızına bağlı olarak fizik tedaviye daha erken başlanabilir.
Diskektomi Avantajları Nelerdir?
Modern diskektomi yöntemleri, geleneksel açık cerrahiye kıyasla önemli avantajlar sunar.
Mikrodiskektomi Avantajları
- Küçük cerrahi kesi ve daha iyi kozmetik sonuçlar.
- Kas dokusuna minimal hasar verilmesi.
- Ameliyat sonrası daha az ağrı.
- Daha kısa hastanede kalış süresi.
- Normal hayata ve işe daha hızlı dönüş.
- Fıtığın çıkarılmasında yüksek başarı oranı (%90-95).
Endoskopik Diskektomi Avantajları
- Mikrodiskektomiye göre daha da küçük cerrahi kesi (genellikle < 1 cm).
- Kas ve kemik dokusuna neredeyse hiç zarar verilmemesi.
- Ameliyat sonrası ağrının çok daha az olması.
- Kan kaybının minimum düzeyde olması.
- Enfeksiyon riskinin daha düşük olması.
- Çok kısa hastanede kalış süresi (genellikle aynı gün taburcu).
- Normal aktivitelere ve işe en hızlı dönüş imkanı.
Diskektomi Raporlarındaki Terimler ve Anlamları
Ameliyat Öncesi Bel ve Boyun MR Raporu
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| L4-L5, L5-S1 (bel) / C5-C6, C6-C7 (boyun) seviyesi | Fıtığın hangi iki omur arasındaki diskte olduğunu gösterir: L bel (lomber) omurlarını, S omurgayı leğen kemiğine bağlayan sakrumu, C boyun (servikal) omurlarını anlatır; L4-L5, 4. ve 5. bel omurları arasındaki disktir. Fıtık en sık bel bölgesinde, ikinci sıklıkla boyunda görülür. Bel fıtıklarının yaklaşık %75’i L4-L5 ve L5-S1 seviyelerindedir; endoskopik ve klasik diskektomi çalışmalarında ameliyatların %40-70’i L4-L5, %28-66’sı L5-S1 seviyesinde yapılmıştır. |
| Protrüzyon (protrüde disk) | Disk malzemesinin disk aralığı dışına taşan kısmının uzunluğunun, taşmanın diske bağlandığı tabandaki genişlikten kısa olduğu fıtık türüdür; fıtık geniş tabanlı, kısa bir çıkıntı gibidir. Raporda yazması diskte sınırlı bir taşma olduğunu gösterir. Bir derlemede protrüzyon türündeki fıtıkların %41’inin zamanla kendiliğinden küçüldüğü bildirilmiştir. |
| Ekstrüzyon (ekstrüde disk hernisi) | Disk dışına taşan malzemenin herhangi bir yöndeki genişliğinin, diske bağlandığı tabandaki genişlikten büyük olduğu fıtık türüdür; fıtık dar bir boyunla diske bağlı, daha büyük bir parça gibidir. Disk içindeki parçanın dış halkanın (anulus fibrozus) bütün katlarını yırtarak dışarı çıktığını gösterir. Bir derlemede ekstrüzyonların %70’inde kendiliğinden küçülme, %15’inde tamamen kaybolma bildirilmiştir. |
| Sekestrasyon / sekestre (serbest) fragman | Fıtıklaşan disk parçasının ana diskle bağlantısının tamamen koptuğu, kanal içinde serbest kaldığı durumdur. Serbest parça yukarı ya da aşağı kayabilir; bu sırada ağrı ve sinir belirtileri dalgalanabilir, parçanın ani yer değiştirmesi kauda equina sendromuna yol açabilir. Bir derlemede sekestre fıtıkların %96’sında kendiliğinden küçülme, %43’ünde tamamen kaybolma bildirilmiştir. |
| Migrasyon / yukarı (kraniyal) ya da aşağı (kaudal) migre fragman | Fıtıklaşan parçanın disk seviyesinden yukarıdaki ya da aşağıdaki omura doğru yer değiştirdiğini anlatır. Bir sınıflamada yandan (sagital) MR kesitinde omurga birimi beş katmana ayrılır: disk seviyesi ortadaki katmandır; üst omurun pedikülünün (omurga kanalının yan duvarını yapan kemik kısım) alt kenarını aşan fıtık yüksek dereceli yukarı, alt omurun pedikülünün üst kenarını aşan fıtık yüksek dereceli aşağı migrasyon sayılır. Transforaminal endoskopik yöntemde migre fıtıklara ulaşmanın daha zor olduğu bildirilir. |
| Santral / parasantral / foraminal / ekstraforaminal (ekstrem lateral) disk hernisi | Fıtığın kesitsel (aksiyel) MR görüntüsünde kanalın neresine taştığını gösterir: santral ortada, parasantral ortanın yanında, foraminal sinir köklerinin geçtiği omurlar arası delikte (foramen), ekstraforaminal bu deliğin dışında demektir. 89 hastalık bir çalışmada parasantral fıtıkların ortadaki fıtıklara göre daha sık ameliyatla tedavi edildiği bulunmuştur. Endoskopik diskektomide foraminal ve ekstraforaminal fıtıklar için transforaminal yol önerilir. |
| Sinir köküne temas / kökte itilme (deviasyon) / kök basısı (kompresyon) | Fıtığın, kanal içinden geçen sinir köküne (traversing kök) etkisini derecelendirir. Bir MR sınıflamasında derece 0 kökte etkilenme olmadığını, derece 1 (temas) fıtığın köke değdiği ama kökün yerinde durduğunu, derece 2 (deviasyon) kökün geriye doğru itildiğini, derece 3 (kompresyon) kökün fıtık ile kanal duvarı arasında sıkıştığını gösterir. Bu sınıflama, çok yana taşan fıtıkların etkilediği çıkan kökü değerlendirmez. |
| Kanal kompromisi (fıtığın omurga kanalını daraltma oranı) | Fıtığın, kesitsel MR görüntüsünde omurga kanalı alanının yüzde kaçını kapladığını anlatır. 89 hastalık bir çalışmada sonradan mikrodiskektomi yapılan hastalarda fıtık kanal alanının ortalama %39,5’ini, ameliyatsız izlenenlerde %31,1’ini kaplıyordu. Kanalın üçte ikisinden fazlasını dolduran büyük ortadaki fıtıklar kauda equina sendromuyla ilişkilendirilmiştir. |
Ameliyat Sonrası MR Raporu
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Epidural fibrozis (skar dokusu) | Ameliyat bölgesinde, omurilik zarının dışındaki boşlukta (epidural alan) iyileşmeyle oluşan nedbe dokusudur. T1 ağırlıklı MR görüntüsünde parlak görünen normal yağ dokusunun aksine koyu görünür; ilaçlı (gadolinyumlu) MR’da düzgün ve yaygın biçimde boya tutar ve nedbe dokusunu yeniden fıtıklaşan diskten ayırmak için ilaçlı çekim gerekir. Ameliyattan sonra ağrısı süren hastalarla yapılan bir incelemede hastaların %83,3’ünde ileri derecede epidural fibrozis görülmüştür. |
| Rekürren (nüks) disk hernisi / rezidü (geride kalan) disk | Diskektomiden sonra aynı seviyede yeniden fıtık görülmesidir; birçok yazar, ilk ameliyattan sonra en az 6 aylık ağrısız bir dönemin ardından aynı seviyede, aynı ya da karşı tarafta çıkan fıtığı nüks kabul eder. Bir derlemede ameliyat edilen hastalarda nüks oranı %0-14 arasında bulunmuş, nükslerin çoğu aynı seviye ve aynı tarafta, 1-5 yıl içinde görülmüştür. İlaçlı MR’da fıtık parçasının ortası boya tutmazken nedbe dokusu düzgün boya tutar; rapordaki ayrım buna dayanır. |
| Psödomeningosel | Genellikle ameliyat sırasında istemeden oluşan zar yırtığından (insidental durotomi) sızan beyin omurilik sıvısının, zarın dışında lifli bir kapsül içinde toplanmasıyla oluşan kisttir. MR’da beyin omurilik sıvısıyla aynı sinyali verir; ilaçlı çekimde ameliyat bölgesinin yakınında hafif çevresel boya tutabilir, belirgin boya tutulumu enfeksiyon açısından değerlendirilir. 5 cm’den büyükleri büyük, 8 cm’den büyükleri dev psödomeningosel olarak adlandırılır. |
| Postoperatif radikülit (sinir kökünde kontrast tutulumu) | Ameliyattan 6 aydan uzun süre sonra çekilen ilaçlı MR’da omurilik zarının içindeki sinir köklerinin anormal biçimde boya tutmasıdır. Ameliyat sırasında ya da süren zorlanmayla kökün kan dolaşımıyla arasındaki koruyucu engelin (kan-sinir bariyeri) bozulmasına bağlanır. Kökte enfeksiyon şüphesi varsa yağı baskılanmış ilaçlı T1 görüntülerde boya tutulumunun arttığı görülür. |
Ameliyat Notu
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Hemilaminektomi ve mikrodiskektomi (HLMD) / laminotomi (lamina fenestrasyonu) | Ameliyat notunda fıtığa ulaşmak için omurun arka kemik halkasından (lamina) ne kadar kemik alındığını anlatır. Laminotomi, üstteki laminanın alt kenarından ve gerekirse alttaki laminanın üst kenarından küçük bir parçanın çıkarılmasıdır; laminektomide daha geniş bir alan çıkarılır. Tek seviyeli bel hemilaminektomisi ve mikrodiskektomi bir çalışmada standart günübirlik ameliyat olarak tanımlanmıştır. Eklem yüzünün (faset eklemi) yarısından fazlasının alınması omurgada dengesizliğe (instabilite) yol açabileceği için bu eklem olabildiğince korunur. |
| Flavektomi (ligamentum flavum eksizyonu) | Omurların arka kemik halkalarını (laminaları) birbirine bağlayan sarı bağın (ligamentum flavum) fıtığa ulaşmak için çıkarılmasıdır. Bu bağ ikinci boyun omurundan birinci sakral omura kadar uzanır ve adını içindeki sarı elastik liflerden alır; disk dejenerasyonu ve fıtıkla birlikte kalınlaşabilir. Ameliyat sonrası MR’da flavektomi yapılan yer, ameliyatın izini bulmak için bakılan noktalardan biridir. |
| Sekestrektomi (fragmentektomi) / küretajlı diskektomi | Sekestrektomi yalnız sinire baskı yapan serbest disk parçasının çıkarılmasıdır; küretajlı diskektomide ise disk aralığına girilip içerideki disk dokusu da kazınarak temizlenir. 12 karşılaştırmalı çalışmanın birleşik analizinde sekestrektomide ameliyat süresi daha kısa, ameliyat sonrası bel ağrısı daha az bulunmuş; yeniden fıtıklaşma, yeniden ameliyat ve komplikasyon oranları iki yöntemde benzer çıkmıştır. Aynı analizde dış halkadaki (anulus) açıklık 6 mm’den küçük olduğunda yeniden fıtıklaşmanın daha az bildirildiği aktarılır. |
| TELD / PTED (transforaminal endoskopik diskektomi) ve IELD (interlaminar endoskopik diskektomi) | Endoskopik diskektominin iki ana yolunu gösterir: transforaminal yolda omurgaya yan-arka taraftan, sinir köklerinin geçtiği omurlar arası delikten (foramen); interlaminar yolda arkadan, iki lamina arasındaki boşluktan girilir. Bir birleşik analizde iki yolun sonuçları, hastanede kalış süresi ve komplikasyonları benzer bulunmuş; L5-S1 seviyesinde transforaminal yol daha uzun sürmüş ve daha çok röntgen (skopi) gerektirmiştir. Aynı analizde foraminal ve ekstraforaminal fıtıklarda transforaminal, L5-S1 fıtıklarında interlaminar yol önerilir. |
| İnsidental durotomi (istem dışı zar yırtığı) / primer onarım | Ameliyat sırasında omuriliği ve sinir köklerini saran zarın (dura) istemeden yırtılmasıdır; ameliyat notunda yırtığın nasıl kapatıldığı ayrıca yazılır. Bel omurgası ameliyatlarında görülme sıklığı %1-17,4 arasında bildirilir; ilk kez diskektomi yapılan yaklaşık 65 bin hastalık bir veri tabanı çalışmasında oran %3,7, tek seviyeli 346 ameliyatlık bir seride %4,9’dur. En uygun tedavi yırtığın dikişle kapatılmasıdır (primer onarım); dikiş mümkün olmadığında tampon ya da doku yapıştırıcısı kullanılabilir. Sızıntı sürerse ayağa kalkınca artan baş ağrısıyla kendini gösterebilir. |
Epikriz ve Kontrol Notları
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Kauda equina sendromu (KES) | Omuriliğin bittiği yerin altında, bel kanalındaki sinir kökü demetinin (kauda equina) sıkışmasıyla ortaya çıkan acil cerrahi durumdur. Belirtileri idrar ve dışkılama kontrolünde bozulma, oturma bölgesinde (perine) uyuşma, cinsel işlev bozukluğu, iki bacakta siyatik ağrısı ve güçsüzlüktür. En sık nedeni büyük, ortada yer alan bel fıtığıdır (olguların yaklaşık %45-55’i); tüm bel fıtıklarının %2’sinden azında görülür. Birleşik analizlere göre basının 48 saat içinde kaldırılması daha iyi idrar, hareket, duyu ve cinsel işlev sonuçlarıyla ilişkilidir. |
| Başarısız bel cerrahisi sendromu (FBSS) / kalıcı omurga ağrısı sendromu (PSPS) | Bir ya da daha fazla omurga ameliyatından sonra süren ya da yeniden başlayan bel ağrısını anlatan terimdir. Uluslararası bir ağrı derneğinin tanımına göre, başlangıçta aynı bölgedeki ağrı için yapılan cerrahiye rağmen süren ya da cerrahiden sonra ortaya çıkan, nedeni bilinmeyen bel ağrısıdır. ICD-10’da “laminektomi sonrası sendrom” (M96.1), ICD-11’de “omurga ameliyatı sonrası kronik ağrı” olarak sınıflanır; “başarısız” sözcüğü damgalayıcı bulunduğu için yerine PSPS terimi önerilmiştir. |
ICD-10 Tanı Kodları
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| M51.1 (Lumbar and other intervertebral disc disorders with radiculopathy, bel ve diğer omurlar arası disk bozuklukları, radikülopati ile) | DSÖ ICD-10 sınıflamasında bel fıtığının sinir köküne baskı yaparak bacağa yayılan ağrıya ve sinir belirtilerine (radikülopati) yol açtığı durumun kodudur. Disk kaynaklı siyatik bu koda girer; nedeni belirtilmeyen siyatik ise ayrı bir kodla (M54.3) yazılır. Raporda yazması, şikâyetin nedeninin sinir kökünü etkileyen disk fıtığı olarak kaydedildiğini gösterir. |
| M50.1 (Cervical disc disorder with radiculopathy, boyun disk bozukluğu, radikülopati ile) | Boyun fıtığının sinir köküne baskı yaptığı durumun DSÖ ICD-10 kodudur. Disk nedeni belirtilmeyen kol sinir kökü iltihabı (brakiyal radikülit) bu koda değil M54.1’e girer. Raporda yazması, boyun bölgesindeki şikâyetin nedeninin sinir kökünü etkileyen disk fıtığı olarak kaydedildiğini gösterir. |
| M50.0 (Cervical disc disorder with myelopathy, boyun disk bozukluğu, miyelopati ile) | Boyun fıtığının omuriliğe baskı yaptığı (miyelopati) durumun DSÖ ICD-10 kodudur; listede G99.2* koduyla birlikte gösterilir. Omuriliğin tam önüne taşan fıtıklar kollarda ve bacaklarda güçsüzlük, yürürken dengesizlik yapabilir; ileri derecede idrar sorununa yol açabilir. Raporda yazması, şikâyetin nedeninin sinir kökünden çok omurilik basısı olarak kaydedildiğini gösterir. |
| M96.1 (Postlaminectomy syndrome, not elsewhere classified, laminektomi sonrası sendrom) | DSÖ ICD-10’da omurga ameliyatından sonra süren ya da yeniden başlayan ağrı tablosunun (başarısız bel cerrahisi sendromu) kodudur; işlem sonrası kas-iskelet bozukluklarının kodlandığı M96 grubundadır. Raporda yazması, şikâyetin önceki omurga ameliyatıyla ilişkili olarak kaydedildiğini gösterir. |
| G83.4 (Cauda equina syndrome, kauda equina sendromu) | DSÖ ICD-10’da kauda equina sendromunun kodudur; felç tablolarının kodlandığı G83 grubundadır. Raporda yazması, bel kanalındaki sinir kökü demetinin sıkıştığı tablonun tanı olarak kaydedildiğini gösterir. |
Diskektomi İçin Doktor ve Hastane Seçimi
Diskektomide sonucu belirleyen ilk nokta, fıtığın hangi omur seviyesinde olduğunun ameliyat sırasında doğru belirlenmesi ve yalnız sinire baskı yapan disk parçasının çıkarılmasıdır. Bunu yaparken sinir kökünün nazikçe kenara çekilerek korunması ve omuriliği çevreleyen zarın zarar görmemesi, dikkat isteyen teknik ayrıntılardır. Hangi yöntemin uygun olduğu da fıtığın yapısına ve kanal darlığı, omurga kayması gibi eşlik eden sorunlara göre değişir; bu yüzden hekim seçimi, ameliyat kararından iyileşme sürecine kadar her adımı etkiler. Bel ya da boyun fıtığı nedeniyle ameliyat önerilen pek çok hasta araştırmaya en iyi diskektomi doktoru ya da en iyi diskektomi yapan doktor gibi aramalarla başlar; ülke genelinde bakanlar ise Türkiye’nin en iyi diskektomi doktoru sorusuna cevap arar. Ancak sağlık mevzuatı ve tıp etiği gereği sağlıkta herkes için geçerli bir en iyi tanımı yoktur, çünkü her hastanın fıtığının seviyesi ve yapısı, şikâyetleri ve muayene bulguları farklıdır. Tek seviyede, tek taraflı yumuşak bir bel fıtığı için uygun olan yaklaşım, birden çok seviyede yaygın sorunu olan bir hasta için uygun olmayabilir. Yerel aramalarda Ankara diskektomi doktor önerisi gibi listelere bakarken başkalarının deneyimlerini tek ölçüt yapmamanız yararlı olur. Doğru seçim, listelerdeki sıralamadan çok hekimin sizin durumunuzu ne kadar ayrıntılı değerlendirdiğine bağlıdır. Durumunuzu anlayan ve planı sizinle birlikte kuran bir hekim, sizin için en iyi diskektomi doktoru seçimini yaparken en güvenilir rehberiniz olur.
Doktor seçerken
Diskektomide hekimin ilk görüşmedeki değerlendirmesi, ameliyatın gerekip gerekmediğini ve nasıl yapılacağını belirler.
- Ameliyat kararını yalnız MR görüntüsüne bakarak değil, şikâyetlerinizi ve muayene bulgularınızı birlikte değerlendirerek vermesi.
- Daha önce denediğiniz ilaç ve fizik tedavinin sonuçlarını ayrıntılı sorması.
- Mikrodiskektomi ile endoskopik diskektomi arasındaki farkı ve fıtığınız için hangisini neden önerdiğini anlatması.
- Sinir kökü hasarı, zar yırtığı ve fıtığın tekrarlaması gibi nadir riskleri ameliyattan önce açıkça konuşması.
Hastane seçerken
Diskektomi özel cihazlarla yapılan bir ameliyat olduğu için hastanenin ameliyathane donanımı ve ameliyat sonrası düzeni de seçimin parçasıdır.
- Ameliyathanede operasyon mikroskobu ya da yüksek çözünürlüklü kameralı endoskop sisteminin bulunması.
- Fıtık seviyesini ameliyat sırasında belirlemek için skopi (röntgen) cihazının hazır olması.
- Genel ya da spinal anestezi için anestezi ekibinin bulunması.
- Ameliyattan birkaç saat sonra fizyoterapist ya da hemşire eşliğinde ayağa kalkmanızın sağlanabilmesi.
- Taburculuktan sonra yara kontrolü ve fizik tedavi programı için düzenli takip yapılabilmesi.
Endoskopik diskektomi için doktor seçerken
Endoskopik yöntemde ameliyat yaklaşık 1 cm’lik bir kesiden, ekrandaki görüntü izlenerek yapıldığı için bu tekniğe özel sorular da sorulmalıdır.
- Endoskopik diskektomiyi düzenli olarak uygulaması ve bu konudaki deneyimini size anlatması.
- Kesinin büyüklüğünü ve kaslar kesilmeden nasıl ilerleneceğini ameliyattan önce açıklaması.
- Taburculuğun aynı gün akşam mı yoksa ertesi sabah mı olacağını önceden bildirmesi.
- İlk haftalarda bele yük bindiren hangi hareketlerden kaçınmanız gerektiğini tek tek söylemesi.
- Yürüyüş, yüzme ve koşu gibi sporlara ne zaman ve hangi sırayla dönebileceğinizi planlaması.
Prof. Dr. Gökhan Demirkıran, Ankara’da ortopedi ve travmatoloji uzmanı ve omurga cerrahı olarak diskektomi ameliyatı uygulamaktadır.
Ankara’da diskektomi hakkında kısa bilgi
Ankara’da diskektomi, ilaç ve fizik tedaviye yanıt vermeyen bel ya da boyun fıtığında, şikâyetler ve muayene bulguları MR sonucuyla uyumlu olduğunda planlanır. Ameliyat mikrodiskektomi ya da endoskopik diskektomi yöntemiyle, genel veya spinal anestezi altında yapılır ve tek seviyeli bir fıtıkta genellikle 45 dakika ile 1,5 saat sürer.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Diskektomi Ameliyatı Kaç Saat Sürer?
- Mikrodiskektomi: Tek seviye bir fıtık için genellikle 45 dakika ile 1.5 saat arasında sürer.
- Endoskopik Diskektomi: Benzer şekilde, tecrübeli ellerde 45 dakika ile 1.5 saat arasında tamamlanır.
Endoskopik Diskektomi Ameliyatı Sonrası Ne Zaman Spor Yapabilirim?
İlk ay sadece yürüyüş önerilir. 1-3 ay sonra yüzme gibi düşük etkili sporlara başlanabilir. Koşu, ağırlık kaldırma gibi daha yorucu sporlara ise doktorunuzun onayı ile genellikle 3-6 ay sonra kademeli olarak dönülebilir.
Mikrodiskektomi Her Hastaya Uygulanır Mı?
Hayır. Mikrodiskektomi, genellikle tek taraflı, sinir köküne bası yapan yumuşak disk fıtıkları için en uygun yöntemdir. Ciddi kanal darlığı, omurga kayması veya birden çok seviyede yaygın problemi olan hastalar için uygun olmayabilir.
Lomber Mikrodiskektomi Sonrası Nelere Dikkat Etmeliyim?
İlk 4-6 hafta ağır kaldırmaktan, öne eğilmekten, ani dönme hareketlerinden ve uzun süre oturmaktan kaçınmalısınız. Doktorunuzun verdiği egzersizleri düzenli yapmalı, yara yerini temiz ve kuru tutmalı ve kontrollerinizi aksatmamalısınız.
Diskektomi Ameliyatları Riskleri Nelerdir?
Genel riskler arasında enfeksiyon, kanama ve anestezi komplikasyonları bulunur. Ameliyata özgü nadir riskler ise; sinir kökü hasarı, omuriliği çevreleyen zarda yırtılma (dural yırtık) ve beyin omurilik sıvısı kaçağı, fıtığın tekrarlaması ve yetersiz rahatlamadır.
Ankara’da diskektomi için hangi kliniğe ya da doktora başvurulmalı?
Herkes için tek bir doğru adres yoktur. Ankara’da başvurulacak klinik ya da doktor; fıtığınızın seviyesine ve yapısına, şikâyetlerinize ve muayene bulgularınıza göre değişir. İlk görüşmede MR sonucunuzun şikâyetlerinizle birlikte nasıl değerlendirildiği karar vermenize yardımcı olur.
Ankara’da diskektomi süreci nasıl ilerler?
Süreç muayene ve MR değerlendirmesiyle başlar; ilaç ve fizik tedaviye yanıt alınamazsa ameliyat planlanabilir. Mikrodiskektomide genellikle 1 gece hastanede kalınır, endoskopik diskektomide çoğu hasta aynı gün akşam ya da ertesi sabah taburcu olur. İlk haftalarda ağır kaldırma ve öne eğilme kısıtlanır, kontroller düzenli yapılır.