Omurgamız, bedenimizi taşıyan dik durmamızı sağlayan iskelet sistemini de içinde barındıran bir yapıdır. Omurgamız, omur kemiklerinin üst üste sıralı şekilde bulunmasıyla oluşur. Bu kemiklerle, disklerle bağlar arasında, başımızla leğen kemiğimize kadar bir iskelet oluşturur. Bu iskelet, solunum sistemimiz için hayati önem taşır. Ayrıca gövde hareketlerimiz de iskelet sistemimiz tarafından sağlanır.
Omurgamızı oluşturan omurlar arasındaysa hareket etmeye olanak sağlayan ve bu omurları birbiriyle birleştiren eklemler bulunur. Ayrıca omurgamızın diğer bir özelliğiyse omurilik kanalını barındırmasıdır. Omurgamızı birleştiren eklemlerle diskler arasında bir esneklik bulunur. Genellikle ilerleyen yaşlarda diskler esnekliğini kaybedebilir. Böylece eklemler genişler, kireçlenme veya yumuşak dokuların da kalınlaşmasına bağlı olarak omurga kanal daralması meydana gelir.
Bu durumu en basit haliyle, çamaşır makinesindeki borularda zamanla biriken kireçlerin, makinaya su gönderirken az göndermesi veya zorlanmasına benzetebiliriz. Omurga kanal daralması da benzer şekilde oluşmaktadır. Omurilikten geçen sinir kanallarının daralması sonucu oluşan ciddi bir rahatsızlıktır. Bu daralma sonucu, sinirler ve omurilik normal görevini yerine getiremez hale gelir.
Kanal Daralması (Spinal Stenoz) Nedir?
Omurga kanal daralması bacakları doğrudan etkiyen bir rahatsızlıktır. Bacaklara giden tüm sinirlerin sıkışmasına sebep olduğundan her iki bacakta da uyuşma meydana gelir. Genellikle tedavi olunmadığı takdirde bu rahatsızlığın ilerlemesi kuvvetle muhtemeldir. İlerleyen yaşlarda kireçlenme ve kemik erimesine de bağlı daha fazla görülür ancak nadiren de olsa doğuştan gelen bir yatkınlıkta söz konusudur.
Tedavi edilmediği takdirde hastanın yaşam kalitesini yaşanılmaz hale gelecek kötü sonuçlara sebep olabilir. Omurga kanal daralması, tipik belirtileri bacaklarda ki güçsüzlük ve uyuşma olsa da ağrının yeri ve karakteri zaman içinde değişiklik gösterebilir. Hastaların özellikle yürürken bacaklarında aniden oluşan bir boşalma ve güçsüzlük hissi meydana gelir. Sıkışan sinirlerden dolayı omurgada eğrilik oluşabilir.
Omurilik Kanal Daralması Belirtileri
Hastalar bu rahatsızlığı bacaklarında ki uyuşmalarla hissederler. Özellikle yürürken mesafe kısa olsa bile hastada dinlenme ihtiyacını doğurur. Bel fıtığıyla karıştırmamakta gerekir. Bel fıtığında bacağa giden tek bir sinirin bası altında kalması sonucu oluşur. Ancak omurga kanal daralmasıysa daha önce ifade edildiği gibi bacağa giden bir grup sinirlerin sıkışması sonucu oluşur. Böylelikle bel fıtığıyla omurga kanal daralması arasında kısmen de olsa benzerlikler bulunmaktadır.
Bazı hastalar bel fıtığı şikayetiyle doktora gidiyor. Ancak uzman hekim tarafından omurga kanal daralması tanısı konuyor. Bel fıtığında bacaklarda ani ağrı olurken, kanal daralmasında bacaklarda uyuşma ve yavaş yavaş bir ağrı meydana gelir. Fakat omurga kanal daralması şikayetleri kendini, bel fıtığındaki gibi açıkça göstermez. Bunun yerine bazı semptomlar gösterir. Bu belirtilerse;
- Bel ve boyun bölgesinde ağrı oluşması
- Belirli mesafede yürüdükten sonra bacakta oluşan güç kaybı, ağrı
- Bacaklarda uyuşukluk ve his kaybı
- Bacaklarda oluşan ağrı
- Bacaklarda meydana gelen kramplar
- Dik durmakta zorluk çekmek
- Bağırsak problemleri
- İdrar kaçırma (ilerleyen dönemlerde)
- Cinsel güçte azalma (ilerleyen dönmelerde)
Genellikle hastalar; ‘önceden pazara giderken yolda dinlenmek nedir bilmezdim. Ama şimdi 4- 5 kez dinleniyorum.’ gibi şikayetlerle rahatsızlıklarını belirtirler. Bir süre dinlenmek ağrıyı azaltır ve hasta tekrar yürümeye başlayabilir. Bazı hastalarsa sinirlerdeki baskıyı azaltmak için öne eğilerek yürümeye başlar. Bu duruma bağlı olarak genellikle hastalar daha az yürümeye başlar ve ideal kilolarının üzerine çıkmaya başlarlar. Maalesef ideal kilonun üzerine çıkmak tedavi sürecini uzatır.
Omurilik kanal daralması genellikle 50 yaş üzeri kişilerde daha yaygın görülür. Yaşlandıkça vücut esnekliğini kaybeder ve kireçlenme oluşur. Böylece omurgada ki dokular kalınlaşmaya başlayarak sinirleri sıkıştırır. Doğuştan bu rahatsızlığa sahip olan hastalarda da 30 yaşından sonra belirtiler kendini göstermeye başlar. Doğuştan gelen omurga kusurları, omurga eğriliği ya da skolyoz ve fıtıklı diskler, dar omuriliğe sahip olunması ve kemik tümörleri; omurga kanal daralmasına neden olan faktörlerdir. Ancak erken teşhisle bu tür sorunların ciddi sorunlara dönüşmesi engellenebilir. Ayrıca hastalığı tetikleyen bazı durumlarda vardır. Bunlar;
- Ağır bir işte çalışmak
- İdeal kilonun üzerinde olmak
- Yaşlanmaya bağlı omurilikte kireçlenmeler oluşması
- Sigara kullanımı
- Bel fıtığı
- Genetik faktörler
Tedavi edilmediği takdirde; omurga kanal daralması, hastanın hayatını ciddi oranda etkiler.
Omurga (Omurilik) Kanal Daralması Teşhisi Nasıl Konulur?
Omurilik kanalının daralmasının belirtileri çeşitlidir ve aynı zamanda omurganın diğer hastalıklarına da işaret edebilir. Kapsamlı bir teşhis ile semptomlarınızın nedenlerini buluyoruz ve uygun tedaviyi başlatıyoruz.
Her teşhis sizinle detaylı bir görüşme ile başlar. Daha sonra dikkatli bir fizik muayene yapıyoruz. Etkilenenlerin sağladığı bilgiler ve fizik muayene, altta yatan hastalığın net bir resmini sağlayabilir.
Omurga kanal daralması en iyi manyetik rezonans görüntüleme (MRI) kullanılarak belirlenir. Bu prosedür, omurilik kanalını ve içinden geçen omurilik ve sinir köklerini gösterir. Kalp pilinden etkilenen kişiler için bilgisayarlı tomografi (BT) kullanırız çünkü kalp pilindeki metalik bileşenlerin MRI’nın güçlü manyetik alanına maruz kalmaması gerekir.
Bireysel vakalarda tanıyı nörolojik muayene ve ayrıca elektromiyografi (EMG) adı verilen elektrofizyolojik incelemelerle destekliyoruz. Sinirlerdeki akımın iletim hızı ölçülür. Bundan sinir aktivitesi hakkında sonuçlar çıkarabiliriz.
Omurga Kanal Daralması Tedavisi
- Omurga Kanal Daralması Tanısı;
Eğer yukarıda değinilen belirtiler görülüyorsa mutlaka doktora başvurulması gerekir. Omurga kanal daralması tanısı, öncelikle geniş çaplı bir nörolojik muayene ve sonrasındaysa MR (Manyetik rezonans görüntüleme), bilgisayarlı tomografi, röntgen filmi gibi yöntemler sonucu tanı netleştirilir.
- Omurga Kanal daralması Tedavisi;
Artık omurga kanal daralması tanısı netleştikten sonra uzman hekim tarafından öncelikle dar kanal ameliyatsız tedavi uygulanacaktır. Eğer hastanın hayat kalitesini etkileyecek kadar şikayetler söz konusuysa cerrahi tedaviye başvurulur. Ama öncelik olarak cerrahi olmayan tedavi yöntemleriyle iyileşme süreci başlatılır.
Aslında ilk aşama olarak ilaç tedavisi yanında egzersizler önerilir. Bunun yanında hasta ideal kilosunun üzerindeyse kilo vermesi istenir. Tüm bunlar sonucunda ağrı devam ediyorsa ancak fizik tedavi uygulanır. İlerleyen aşama da tedaviden sonuç alınmazsa omurilik çevresine enjeksiyonlarla tedavi uygulanır. Eğer hastalık tüm çözüm yöntemlerine rağmen cevap vermiyorsa cerrahi tedavi yöntemi uygulanır.
Cerrahi olmayan tedavi yöntemleri;
İlaçla tedavi yöntemi;
Aslında çoğu ağrı, doktorun önerdiği basit ağrı kesicilerle kontrol altına alınabilir. Ancak ağrı kesicilerin uzun kullanımı sonucu çeşitli yan etkileri de yanında getirir. Örneğin uzun süre ağrı kesici kullanımı mide rahatsızlıklarına yol açabilir. Ayrıca yüksek dozda kullanım yapılması, bağımlılık, kabızlık, bulantı gibi etkilere neden olur. Maalesef bazı ağrılar, ağrı kesicilerle geçmediği için hekim tarafından narkotik ağrı kesiciler öneriler. Ancak üzerinde tekrar durulması gerekir ki; mutlaka ama mutlaka doktor gözetiminde ilaç tedavisi başlatılmalı ve devam edilmelidir.
İlaç tedavisi dışında ki tedavi yöntemleri;
Hastalar, genellikle güçlerinde azalmayla hareket etmede güçlük çekerler. Kasların güçlenmesi ve kuvvetin yeniden kazanılması için fizik tedavi ve çeşitli egzersizler önerilebilir. Özellikle hastalara, yüzme ve yürüyüş yapmaları tavsiye edilir. Bu tür eylemler omurga kanal daralması belirtilerini az da olsa azaltmaktadır. Genellikle hastalar, omurga kanal daralması etkisinden dolayı hareketsiz kalmak isterler. Fakat hareketsiz kalmak, özellikle kasların güçsüz ve zayıf kalmasına neden olur. Bu ise ağrıyı arttırır. Ayrıca karın, bel ve bacak kaslarını güçlendirici egzersizler hastalığın azalmasına yardımcı olur.
İlaç tedavisi ve egzersizler dışında, hasta eğilip kalkarken ve yürüyüş yaparken ekstra dikkatli olması gerekir. Hasta, hayatını omurga kanal daralmasına göre şekillendirmesi gerekir. Yürüyüş esnasında yardımcı olması için baston veya yürüteç tercih edebilir. Ev içi güvenlik, özellikle dikkat edilmesi gereken bir konudur. Ev aletlerinin daha kullanışlı yerlere alınması hastanın hayatına kolaylık sağlayacaktır. Banyoda kayıp düşmeyi engellemek için gerekli önemler ve tedbirler alınması gerekir. Ayrıca ağır işlerde çalışılmaması, hasta için çok önemlidir.
İlaç tedavisi ve egzersizlerle sonuç alınamazsa girişimsel işlemlere başvurmak gerekir. Duruma göre omurilik kanalına ve/veya faset eklemlere yapılacak ilaç enjeksiyonları ile omurilik kanalı geçici olarak rahatlatılabilir.
Cerrahi tedavi yöntemi;
Cerrahi olmayan tedavi yöntemleri yanıt vermediğinde, hastada yürüme ve hareket etmede güçlük çekme gibi durumlarda ameliyata başvurulur. Hastanın hayat kalitesinin düştüğü durumlarda, cerrahi tedavi yöntemi iyi sonuçlar verir. Ayrıca, hastada bağırsak ve idrar torbasıyla ilgili problemlerle bacakta aşırı güçsüzlük yaşama gibi durumlarda tercih edilen bir yöntemdir.
Omurilik Kanal Daralması Ameliyatı
En etkili tedavidir. Alanında uzman hekimler tarafından, ameliyatın uygun görüldüğü hastalarda uygulanan cerrahi tedavi yöntemidir. Kanal daralması ameliyatı ile omurga kanal çapının genişletilmesi; hastanın omurgasına uygulanan baskının ortadan kalkması ve o bölgede oluşan ağrının dinmesi sağlanır.
Spinal Stenoz Ameliyatı
Omurilik ve sinirlerdeki baskıyı ortadan kaldırmayı hedefler. Ayrıca dar kanalın yeri ve hangi seviye bir sıkışma olduğu ameliyatın tipini belirler. Ameliyatta, omuriliğin sıkışmasına neden olan disk, kemik ve bağ gibi yapılar gerekirse alınır. Ameliyat esnasında sinirler teker teker görülür. Omurgaya baskı yapan disk veya kemik alınarak, kanal rahatlatılır.
Hasta daha önce ameliyat geçirmediyse ve herhangi bir kırık, bel kayması gibi bir problemi yoksa, yani tek seviyeli bir daralmaysa ameliyatta vida-çubuk kullanımına gerek kalmayabilir. Ancak birden fazla darlık açılması gerektiğinde ameliyat esnasında vida ve çubuklar kullanılarak omurgaların birbiriyle desteklenmesi sağlanabilir. Bu metaller ameliyattan sonra kemik gibi davranacağı için hasta metalleri hissetmeyecektir. Birkaç ay içerisinde kemikler birbirine kaynayacaktır ve artık yükü omurlar taşımaya başlayacaktır.
Kanal Daralması Ameliyatı Sonrası
Ameliyattan sonra, genellikle hasta birkaç gün içerisinde taburcu edilir. Ameliyatın olduğu aynı veya ertesi günde hasta ayağa kaldırılır. Hastalara ameliyattan sonraki ilk bir haftanın evde geçirilmesi önerilir, ki iyileşme süreci uzamasın. Hastalar, ikinci hafta artık günlük hayatına dönebilir ve evinden dışarıya çıkabilir. Hastanın ağrısıysa üç veya dört ay içerinde biter. Ancak tam iyileşme bir yılı bulur. Bir rehabilitasyon programına başlanması iyileşme sürecini kısaltacaktır.
Omurga kanal daralması ameliyatı sonrasında dikkatli olunması gerekenler;
- Ameliyat sonrasında yürürken, eğilip kalkarken, merdiven çıkarken özellikle dikkat edilmesi gerekir.
- Ameliyatlı bölgeyi darbelere karşı korumak gerekir. Hastanın evde ya da işte yürürken destek alabileceği alanların genişletilmesi hastanın hayatını kolaylaştıracaktır.
- Klozet kullanımı tercih edilmelidir.
- Hasta ağır şeyler taşımamalıdır.
- Kas ve kemiklerin güçlenmesi için beslenme biçimi bilinçli bir şekilde seçilmelidir. İyi beslenme iyileşme sürecini hızlandırmaya yardımcı olacaktır.
- Hastanın yatacağı yatak; eğer belini korumayan bir yataksa, belini koruyabilecek bir yatakla değiştirilmesi gerekir.
- Doktorun önerdiği egzersizler ihmal edilmeden yapılmalıdır.
Omurga kanal daralması ameliyatı risk taşır mı?
Mutlaka alanında uzman ve tecrübeli hekimler tarafından yapılmalıdır. Tecrübeli bir hekimle çok güvenli ve başarılı bir ameliyattır. İleri düzeyde omurga dar kanal rahatsızlığı olan hastalar tedavi olmadığı müddetçe, kendi sağlığında risk oranını kat be kat arttıracaktır.
Her ameliyatta elbette ki riskler vardır. Ancak hastanın yatağa bağlı kalma ve yürüyememe riski, ameliyatın riskinden çok daha tehlikelidir. Bu ameliyatı olan hastaların çoğu, genellikle yürüme mesafesinin kısaldığını ve bacaklarında ki ağrının rahatladığını belirtir. Ameliyat sırasında felç olma ihtimali son derece azdır.
Kanal Daralması (Spinal Stenoz) Ameliyatı Ankara
Ameliyat bir ile üç saat arası bir sürede gerçekleştiğinden anestezi gerekir. Çok düşük ihtimalle de olsa, ameliyat sırasında omurlara yerleştirilen vidalar uygun şekilde yerleştirilmediğinde; omurlarda kırıklara, sinir dokularında bazı hasarlara sebep olabilir. Bu sebepten ötürü deneyimli bir ekiple titizlikle yapılması, omurga kanal daralması ameliyat risklerini en aza indirilebilir.
Omurga kanal daralması, ihmal edilmemesi gereken ciddi bir rahatsızlıktır. Kişi kendinde gözlemediği belirtilerle zaman kaybetmeden bir hekime başvurması gerekir. Ki zaten hastanın hayat kalitesini düşüren rahatsız edici bir hastalık olması, kişiyi tedavi olmaya götürecektir. İlaçla sonuç vermezse, güvenilir bir ekiple ameliyat, yüz güldürücü sonuçlar verir. Yeter ki hasta bu hastalığa gereken hassasiyeti gösterip hekime başvursun.
Sıkça Sorulan Sorular
Belde kanal daralması belirtileri nelerdir?
Belde kanal daralması yani spinal stenoz, ilerleyen yaşlarda meydana gelen bir rahatsızlık olarak bilinse de her yaş grubunda rastlanabilmektedir. Belde kanal daralması belirtileri arasında özellikle bacaklarda uyuşukluk, güç kaybı, kaslarda meydana gelen kramplar, karıncalanma ya da uyuşma ve ağrı sayılabilmektedir. İlerlemiş vakalarda ise tüm bu belirtilere ek olarak hasta idrar ve büyük tuvaleti tutamama şikayetlerinden mustariptir.
Omurilik kanal daralması iğne tedavisiyle geçer mi?
Omurilik kanal daralması şikayetlerinde yapılan iğne tedavileri radikal bir tedavi olmayıp etkileri geçicidir. Kısaca ağrıya ve diğer şikayetlere neden olan esas durumu ortadan kaldırmamaktadır. Omurga iğne tedavilerinin etkileri geçici de olsa hastalara önemli yararlar sağlayabilmektedir. Bununla birlikte omurilik kanal daralması için uygulanan iğne tedavilerine ek olarak yapılacak egzersizler ve fizik tedavi ile spinal enjeksiyonların başarı oranları artmaktadır.
Boyun omurilik kanal daralması ameliyatı riskleri nelerdir?
Boyun omurilik kanal daralması ameliyatı riskleri; çok ender de olsa operasyon esnasında meydana gelebilecek omurilik veya sinir hasarlarıdır. Bununla birlikte kanama riski, enfeksiyon riskleri ve omurilik kılıf hasarı operasyonun riskleri arasındadır. Ancak modern tıbbın profesyonel yaklaşımları, oluşabilecek riskleri ve komplikasyonları öngörerek en aza indirgemeyi hedeflediğinden bu risklerle oldukça nadir karşılaşılmaktadır.
Omurga kanal daralması ameliyatı sonrası dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Omurga kanal daralması ameliyatı sonrası dikkat edilmesi gereken birkaç nokta bulunmaktadır. Bunların başında; yürüyüş esnasında, eğilme-kalkış pozisyonlarında ve merdiven çıkma durumlarında hastanın oldukça dikkatli olması önerilmektedir. Hasta, bölgeyi darbelerden korumalı ve klozet kullanmayı tercih etmelidir. Ayrıca sağlıklı beslenmeli ve hekimin tavsiye ettiği egzersiz programına uymalıdır. Bunların yanında hasta ağır şeyler taşımaktan sakınmalıdır.
Omurga kanal daralmasına ne iyi gelir?
Omurga kanal daralmasına anti inflamatuar ağrı kesici ilaçlar iyi gelebilmektedir ve rahatsızlığın semptomlarını büyük ölçüde azaltmaktadır. Bilhassa cerrahi operasyon tedavisine uygun görülmeyen hastalarda enjeksiyon uygulamaları başarılı sonuçlar verebilmektedir. Bununla birlikte bölgeye enjeksiyon işlemiyle kortizon veya kortizon benzeri ilaçlar verilmesi enflamasyonu büyük ölçüde azaltmaktadır. Fizik tedavi uygulamaları ve egzersizler de bölgeyi rahatlatmaktadır.
Belde kanal daralması geçer mi?
Belde kanal daralması kendiliğinden veya bitkisel tedavilerle geçmeyen bir rahatsızlıktır. Bu nedenle belde kanal daralmasının en etkili tedavisi cerrahi işlemlerdir. Cerrahi prosedürlerin yanında medikal ağrı kesiciler, fizik tedavi uygulamaları ve enjeksiyonlar belde kanal daralmasına iyi gelebilmektedir. Bahsi geçen uygulamalar neticesinde belde kanal daralması büyük oranda iyileşme sağlamaktadır.
Omurga kanal daralması fizik tedaviyle geçer mi?
Omurga kanal daralmasının radikal tedavisi cerrahi prosedürler olsa da ameliyata uygun görülmeyen hastalar için oluşturulacak fizik tedavi uygulamaları büyük oranda iyileşme sağlamaktadır. Fizik tedavi uygulamalarının yanında medikal ilaçlar ve enjeksiyon uygulamaları gibi cerrahi dışı tedavi yöntemleri omurga kanal daralması tedavisi için ilk tercih edilecek yöntemlerin başında gelmektedir.